Türk Edebiyatında İlkler

İlk yerli tiyatro eseri: Şinasi / Şair Evlenmesi
İlk yerli roman: Şemsettin Sami / Taşşuk-ı Talat ve Fitnat
Batılı tekniğe uygun ilk roman: Halit Ziya Uşaklıgil / Aşk-ı Memnu
İlk çeviri roman: Yusuf Kamil Paşa / Tercüme-i Telemak
İlk köy romanı: Nabizade Nazım / Karabibik
İlk psikolojik roman: Mehmet Rauf / Eylül
İlk realist roman: Recaizade Mahmut Ekrem / Araba Sevdası
İlk resmi Türkçe gazete: Takvim-i Vakayi
İlk yarı resmi gazete: Ceride-i Havadis
İlk edebi roman: Namık Kemal / İntibah
İlk tarihi roman: Namık Kemal / Cezmi , Ahmet Mithat / Yeniçeri
İlk özel gazete: Şinasi ile Agah Efendi / Tercüman-ı Ahval
İlk pastoral şiir: Abdülhak Hamit Tarhan / Sahra
İlk şiir çevirisi yapan: Şinasi
İlk makaleyi yazarı: Şinasi
Noktalama işaretlerini ilk kez kullanan: Şinasi
İlk Türk gazetecisi: Şinasi
Aruzla ilk manzum tiyatro eseri yazan yazar: Abdülhak Hamit Tarhan / Eşber
Heceyle yazılan ilk manzum tiyatro eseri: Abdülhak Hamit Tarhan / Nesteren
İlk bibliyografya: Katip Çelebi / Keşfü'z Zünun
İlk hatıra kitabı: Babürşah / Bübrname
İlk hamse yazarı: Ali Şir Nevai
İlk tezkire: Aşir Şir Nevai / Mecalisün Nefais
İlk şiir antolojisi: Ziya Paşa / Harabet
İlk atasözleri kitabı: Şinasi / Durub-i Emal-ı Osmaniye
İlk mizah dergisi: Diyojen / Teador Kasap
İlk hikaye kitabı: Ahmet Midhat Efendi
İlk fıkra yazarı: Ahmet Rasim
İlk Türkçe yazılan kitap: Yusuf Has Hacip / Kutadgu Bilig
İlk mesnevi tarzında yazılmış eser: Yusuf Has Hacip / Kutadgu Bilig
İlk siyasetname: Yusuf Has Hacip / Kutadgu Bilig
İlk didaktik şiir örneği: Yusuf Has Hacip / Kutadgu Bilig
Aruzla yazılan ilk eser: Yusuf Has Hacip / Kutadgu Bilig
İlk mensur şiir örnekleri veren: Halit Ziya Uşaklıgil
Şiirde ilk defa Türk kelimesi kullanan: Mehmet Emin Yurdakul
İlk edebi Bildiriyi yayımlayan topluluk: Fecr-i Ati(Servet-i Finun)
İlk seyahatname: Seydi Ali Reis / Mirat'ül Memalik
İlk edebiyat tarihçisi: Abdulhalim Memduh Efendi
Batı anlayışındaki ilk edebiyat tarihçisi: Fuat Köprülü
Sahnelenen ilk tiyatro: Namık Kemal / Vatan yahut Silistire
Kafiyeyi şiire serperek klasik nazım şekillerinden farklı ilk örnek veren: Tevfik Fikret
Türkçenin ilk dil bilgisi kitabı: Süleyman Paşa / Sarf-i Türki
İlk natüralist eser yazarı: Nahizade Nazım / Zehra
Divan edebiyatında mahallileşme akımının temsilcisi: Nedim
İlk tarih ve coğrafya ansiklopedisi: Kamusul Alam
İlk sözlüğümüz: Kaşgarlı Mahmut / Divan-ı Lügat'it Türk
İlk Türkçe sözlük: Şemsettin Sami / Kamus-ı Türki
İlk özdeyiş örnekleri veren: Ali Bey / Lehçet'il Hakayık
Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin: Orhun Abideleri
Edebiyatımızda objektif eleştrinin nasıl olacağını ilk açıklayan: Recaizade Mahmut Ekrem
Edebiyatımızdaki milli dönemin açılmasına öncülük eden: Mehmet Emin Yurdakuk
Konuşma diliyle yazılmış ilk hikaye yazarı: Ömer Seyfettin
İlk kafiyesiz şiir yazarı: Abdülhak Hamit Tarhan / Validem
İlk köy şiiri: Muallim Naci / Köyle Kızları Şarkısı
İlk alfabe: Göktürk Alfabesi
Tekke şiirinin kurucusu: Ahmet Yesevi
İlk Türk destanı: Alp Er Tunga
Batılı anlamda ilk eleştiri yazarı: Namık Kemal
Epik tiyatro kurucusu: Haldun Taner
İlk kadın romancısı: Fatma Aliye Hanım
Süslü nesrin ilk temsilcisi: Sinan paşa
Dünyanın halen yaşayan en büyük ve ilk Müslüman destanı: Manas Destanı / Kırgız
Edebiyat kelimesini ilk kez kullanan: Şinasi
Kurtuluş savaşını doğrudan işleyen ilk roman: ahmet Vefik Paşa
İlk Divan Şairi: Hoca Dehhani
Hikayede ilk kez Anadoluyu işleyen: Refik Halil Karay
En başarılı psikolojik roman: Peyami Safa / Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

---

Kaynakça: TATLI,Tayhan http://www.edebiyatbilgileri.com/13/-turk-edebiyatinda-ilkler